viernes, mayo 15, 2026
Inicio Blog Página 2

Simulakro Orokorra 2025

0

2025eko urriaren 11 eta 12ko asteburuan Mutrikuko Kobeta kobazuloan Euskal espeleolaguntzaren urteroko simulakroa egin zen.

Guztira 70 parte-hartzailek, Euskal Espeleolaguntzako eta Burumendi mendi taldeko boluntarioek eta Babes Zibileko profesionalek, Gipuzkoako suhiltzaileek eta Ertzaintzako UVRek, bi praktika paralelo egin zituzten Olatzeko karsteko Kobeta I eta Kobeta III haitzuloetan.

Parte-hartzaile kopuru handiak praktika bi taldetan banatzea gomendatu zuen, logistika eta lantaldeak kobazulotik ateratzea arintzeko. Guztira 49 parte-hartzaile aritu ziren barruan lanean: Kobeta I-en 18 pertsona sartu ziren, taldeburu, sorosle, komunikatzaile, mediku, zauritu eta argazkilarien artean, eta Kobeta III-n, berriz, 31 pertsonak hartu zuten parte.

Praktika goizeko 8:00etan hasi zen Mutrikuko Kiroldegian KParen muntaketarekin. 13:00etan hasi ziren lehen taldeak haitzuloetan sartzen, eta instalazioa 19:30ak arte luzatu zen, orduan hasi baitzen esku-ohea mugitzen, bai Kobeta I-ean, bai Kobeta III-n. Lehenengotik ohatila kanpora atera zen 1: 30ean, eta Kobeta III .etik, berriz, 3:30ean. Simulazioa 5:00etan amaitu zen, azken taldeak Kontrol postura iritsi zirenean.

Eskerrak eta zorionak eman nahi dizkiegu parte hartzaile guztiei eta bereziki talde anfitrioiari (Burumendi) simulakroa prestatzeagatik eta boluntarioen lankidetzagatik.

El fin de semana del 11 y 12 de octubre de 2025 se celebró en la cueva Kobeta de Mutriku el simulacro anual del Espeleosocorro vasco.
Un total de 70 participantes, entre voluntarios del Euskal Espeleolaguntza y del grupo de montaña Burumendi y profesionales de Protección civil, Bomberos de Gipuzkoa y UVR de la Ertzaintza, realizaron dos prácticas paralelas en las cavidades Kobeta I y Kobeta III situadas en el karst de Olatz.

La alta afluencia de participantes hizo recomendable dividir la practica en dos grupos para agilizar la logística y la salida de los grupos de trabajo de la cueva. En total 49 participantes trabajaron en cavidad: en Kobeta I entraron 18 personas entre jefes de equipo, socorristas, comunicadores, médico, herido y fotógrafo, mientras que en Kobeta III participaron 31 personas.

La práctica dio comienzo a las 8:00 con el montaje del PC en el Polideportivo de Mutriku. A las 13:00 empezaron a entrar los primeros equipos en cavidad, prolongándose la instalación hasta las 19:30, hora en la que comenzó el movimiento de camilla, tanto en Kobeta I como en Kobeta III. De la primera la camilla salió al exterior a las 1:30, mientras que de Kobeta III salió a las 3:30. El simulacro se dio por finalizado a las 5:00 con la llegada de los últimos grupos al PC.

Agradecer y felicitar a tod@s l@s participantes y en especial al grupo anfitrión (Burumendi) por la preparación del simulacro y la colaboración de sus voluntarios.

Simulakroaren argazki gehiago hemen ikusgai.

Cueva de los Cuervos garbitzen

0

“Cueva de los Cuervos” deritzon leizea garbitu du Euskal Espeleologoen Elkargoak (EEE) BURNIA Espeleologia Taldearekin batera Galdames auzoko Akendibar izeneko parajean.
Garbiketa honetan Bizkaiko Foru Aldundiko Natura Ondarearen Zerbitzuak diruz lagundu digu, eta Enkarterrietako mankomunitateko hiri hondakinen zerbitzuak, berriz, puntu garbi bat jarri du hondakinentzako.
Leizea Meatzaldeko Paisaia Naturalean dagoen Natura-ondareko gune babestu batean kokatzen da (9/2021 LEGEA, azaroaren 25ekoa, Euskadiko natura-ondarea kontserbatzeari buruzkoa). Naturgune babestuan dagoenez, baimena eskatu genion Bizkaiko Foru Aldundiko Natura Ondarearen Zerbitzuko naturgune babestuen kudeaketa sailari.
Leizea komunitate-intereseko 8310 habitat bat da («Turismoak ustiatu gabeko leizeak»). lldo horretan, proposatutako jarduera habitat hori hobetzeko eta kontserbatzeko aukera handia zen. «EAEn lurpeko babeslekuetan eta eraikinetan bizi diren kiropteroak kudeatzeko baterako plana» dokumentuaren lll. eranskinean ezarritakoaren arabera, «Los Cuervos haitzuloa» «lehentasunezko babeslekutzat» hartzen da, eta Espezie Mehatxatuen EAEko Katalogoan sartutako espezieak hartzen ditu; Ferra-saguzar mediterraneoa “Galtzeko arriskuan”, Ferra-saguzar handia eta Koba-saguzarra “Kalteberan” eta Ferra-saguzar txikia “Interes berezikoa”. Saguzarren kolonia es molestatzeko helburuarekin aktibitatea azaroan egin da, horrela, bi helburuak bateragarri egiteko (babesa eta garbiketa).
Jarduera honekin helburu laukoitza lortu dugu:
• Espeleologo eta mundu horrekiko arrotzak diren pertsonengan haitzulo baten garbiketaren inguruko ingurumen kontzientziazioa sortu, jarraibideak azalduz eta beharrezkoak diren bitartekoak zeintzuk diren erakutsiz.
• Hondakinak dituen haitzulo bat garbitzea.
• Garbiketa gizarteratzea tokian tokiko komunikabideetan, eta baita espeleologia arlokoetan ere.
• Eremu babestu baten garbiketa.
Garbiketan, BURNIA taldeaz gain, Aloña Mendi Espeleologia Taldea (AMET), Burumendi Espeleologia Taldea, GEMA Espeleologia Taldea, Takomano Espeleologia Taldea eta Felix Ugarte Elkartea (FUE) taldeetako UEV-EEEko boluntarioek parte hartu dute: guztira 30 pertsona.
Espeleologoak elkartzeko lekua San Pedro Galdames herria izan da. Bertan puntu garbia jarrita zegoen: 1 eta 5 metro kubikoko edukiontziak.
Elkartzeko tokian jarduera aurkeztu eta boluntarioak taldetan banatu dira; leize barruko garbiketa taldea, leizearen kontrapisukoa, tirolinaren kontrapisukoa, tirolinaren hasiera eta tirolinaren amaiera taldeak. Kontrapisuak eta tirolina egiteko, espeleo-sorospeneko teknikak erabili dira, polea eta ainguraketa altuekin, zaborra barrunbearen kanpoalderaino altxatzeko. Instalazioak garbiketaren bezperan muntatu dira, garbiketa ahalik eta goizen hasteko.

Aurkezpenaren ostean, hondakina leizetik ateratzeko baliabideak entregatu dira. Leizean jasotako hondakinak eta big bag batean sartutakoak kontrapisu baten bidez jaso dira leizearen sarrerara. Ondoren, big bag-a beste kontrapisu batera pasatu eta tirolinara igo dute. Behin tirolinan jarrita, bertatik irristatu da eta tirolinaren bukaerako taldeak jaso eta furgonetara eraman du zaborra.
Leizean garbitu den zonak 6 m-ko sakonera du, eta 10 m x 5 m-ko azalera. Gune hori saguzarrak dauden lekutik urrun dago, eta saguzar gunea balizatu da inor sar ez dadin.
Batu ditugun hondakinen artean artile kopuru handia, beirazko botilak, plastikozko kuboak, metalezko ontziak, plastikozko ontziak… egon dira. Guztira 360 bat kg hondakin atera dira: 150 kg artile, 60 kg beira eta 150 kg gainerakoa.
Zaborra ateratzeko arazo nagusia 160 metroko tirolina izan da, big-bag zakuek abiadura handia hartzen baitzuten. Jaitsiera batean zakua tirolinan geratu da eta horren bila joan behar izan gara; baina, azkenean, garbiketarakin jarraitu ahal izan da.
Ondo antolaturiko talde-lanak posible egin du egun berean amaitzea lan guztia. Goizeko 8:00etan ekin diogu lanari, eta eguerdiko 15:00etan bukatu. Denok espero genuen momentua ere ez da falta izan: bazkari on bat.
Astelehenean bertan, Enkarterrietako mankomunitatearen laguntzarekin, puntu garbia desinstalatu egin dute, eta edukiontziak zabortegira eraman.
Eskerrak eman nahi dizkiegu, batetik, UEV-EEE eta BURNIA taldearen jardueran parte hartu duten boluntarioei.

******************************

LIMPIEZA DE LA SIMA DE LOS CUERVOS (GALDAMES)

La UEV-EEE junto con el grupo BURNIA (Galdames) ha llevado a cabo la limpieza de la sima de los Cuervos, localizada en el barrio de Akendibar, término municipal de Galdames, Bizkaia.
La limpieza se ha realizado con la colaboración económica del Servicio de Patrimonio Natural de la Diputación Foral de Bizkaia y la cooperación, en cuanto a la colocación del punto limpio, del servicio de residuos urbanos de la Mancomunidad de Encartaciones.
Esta cavidad se encuentra en el Paisaje Natural Protegido de Meatzaldea, Espacio Natural Protegido (Ley 9/2021, de 25 de noviembre, de conservación del patrimonio natural de Euskadi). Dada su localización en un Espacio Natural Protegido se solicitó permiso a la Sección de Gestión de Espacios Naturales Protegidos del Servicio de Patrimonio Natural de la Diputación Foral de Bizkaia.
La actividad se considera una gran oportunidad para la mejora y conservación del hábitat de interés comunitario 8310 “Cuevas no explotadas por el turismo”. La ‘Cueva de Los Cuervos’ cuenta como «Refugio Prioritario» de los Quirópteros dentro del “Plan conjunto de gestión de los Quirópteros que habitan refugios subterráneos y edificaciones en la CAPV”. En esta cueva habitan especies como el murciélago mediterráneo de herradura “En peligro de extinción”, murciélago grande de herradura y murciélago de cueva “Vulnerables” y murciélago pequeño de herradura “De Especial Interés” en el Catálogo Vasco de Especies Amenazadas. Con el objeto de no perturbar la colonia de murciélagos, se hace esta actividad durante el mes de noviembre con el fin de compatibilizar ambos objetivos, el de protección y el de limpieza.
Con esta actividad se ha logrado un cuádruple objetivo:
• Promover entre los espeleólogos, espeleólogas y personas ajenas a este mundo una concienciación ambiental de la limpieza de una cavidad, instruyendo en su ejecución y en los medios necesarios.
• Limpiar las cavidades con residuos en su interior.
• Hacer una campaña de difusión de la limpieza, tanto en los medios de comunicación cercanos, como en los propios medios de difusión entre el colectivo espeleológico.
• Y la limpieza de un entorno protegido.
En la limpieza, han participado, además del grupo BURNIA, otros voluntarios de la UEV-EEE, espeleólogos y espeleólogas del Aloña Mendi Espeleologia Taldea (AMET), Burumendi Espeleologia Taldea, GEMA Espeleologia Taldea, Grupo Espeleo Takomano (GET) y del grupo Felix Ugarte Elkartea (FUE). La participación ha contado con un total de 30 personas.
El punto de reunión de todos los espeleólogos ha sido la rotonda-parque del pueblo de San Pedro de Galdames, donde se ha situado el punto limpio con varios contenedores de 1 y 5 m3.
En el punto de reunión se ha presentado la actividad y se han dividido los grupos de voluntarios; grupos para la limpieza dentro de la sima, en el contrapeso de la sima, en el contrapeso para la tirolina, inicio de la tirolina y fin de la tirolina. Para los contrapesos y tirolina se han utilizado técnicas de espeleosocorro con instalaciones de poleas y anclajes altos para el izado de la basura hasta el exterior de la cavidad. Las instalaciones se han montado el día anterior a la limpieza con el objeto de iniciar la limpieza lo más rápido posible.

Tras la presentación se han entregado los medios para sacar el residuo de la sima. Los residuos recogidos en la sima e introducidos en un big bag han sido elevados mediante un contrapeso a la entrada de la sima. Posteriormente, el big bag se ha pasado a otro contrapeso y ha sido elevado a la tirolina. Una vez colocado en la tirolina, se ha deslizado por ella y el grupo del final de la tirolina lo ha recogido y trasladado a la furgoneta. Finalmente, se ha descendido hasta el punto limpio y se han clasificado los residuos antes de depositarlos en los contenedores.
La parte de la cavidad limpiada tiene una profundidad de unos 6 m y la superficie de ésta es de unos 10m x 5m. Esta zona está apartada del área de donde se encuentran los murciélagos, la cual, se había balizado para que no entrara nadie.
Entre la basura recogida se ha encontrado una cantidad importante de lana de oveja, botellas de vidrio, cubos de plástico, envases de metal, envases de plástico… En total se han extraído alrededor de 360 kg de residuos, clasificadas, más o menos, en 150 kg de lana de oveja, 60 kg de vidrio, 150 kg de resto.
La gran problemática de esta extracción de basura ha sido la tirolina de 160 metros de longitud, donde las sacas big-bag tomaban una buena velocidad, hasta que en una de las bajadas la saca se ha quedado en la tirolina y ha habido que ir a por ella, pero, finalmente se ha podido seguir con la extracción.
El buen trabajo en equipo ha hecho que la extracción de los residuos se haya efectuado en el mismo día. De esta manera, la actividad ha dado inicio a las 9:00 de la mañana y terminado a las 15:00 de la tarde. Finalmente se ha podido realizar la buena y añorada comida final.
El mismo lunes, con la colaboración de la Mancomunidad de Encartaciones, el punto limpio ha sido desinstalado y los contenedores transportados al vertedero.
Agradecemos la ayuda prestada por todos los voluntarios participantes en la actividad de la UEV-EEE y del grupo BURNIA.

*************

Lotura honetan irudi gehiago dituzue, eta hemen jarraian egunaren bideo muntai bat:

Jesús López Navarro (1942-2025)

0

Satorrak taldekoek haien blogean argitaratutako oharra.

**********************

Pasa den azaroan 8an Lizarran zendu zen Jesús López Satorrak taldearen adiskide mina. Jesús izan zen Nafarroako lehen uneko espeleologoak hurrengo belaunaldiekin lotu zituen langile zintzo bat. Bera oso gazte espeleologian hasi zen IPVko Lizarrako taldean, Julián Larunbe lehengusuaren eskutik (Nafarroako espeleologiako aintzinaria). Lehen urratsak Urbasa eta Andiako leizeetan eman ondoren, Larrako espedizioetan parte hartu zuen 60ko hamarkadako azken urteetan eta 70ko hastapenetan. Hala, San Martin Harriko sisteman goiko ibaien esplorazioan parte hartu zuen eta bere unean punta-puntakoa izan zen Basaburuko leizearen esplorazioan, munduko sakontasunik handiena une hartan. Iruñeko IPV taldea makaldu zenean, jakin izan zuen jende gaztea erakartzen eta Larrako kanpainei eusten. Hala, lanean hasi ziren San Jorge sistemako leizeak ikertzen, horien artean, FR3 eta AN3 leizeetan aritu zen, ibaietaraino heltzen lehenak izan zirenak.

1977an, Jesús gure taldera hurbildu zen Larrako kanpainarako jendeaz eskas baitzebilen, Lizarrako gazteak soldaduskan ziren-eta. Eskuzabaltasun handiaz, soken gaineko teknikak erakutsi zizkigun, udaberriko asteburuetan Etxauriko hormetan eta Andia eta Urbasako hainbat leizetan entrenamenduak antolatuz. Udan, AN3 leizera eraman gintuen, guretzat Larrako bataioa izan zena eta talde txiki eta kirolzale izatetik esplorazio handiren mundura eraman gintuena. Hurrengo bi urteetan, harreman oso sakona izan zen taldearen trebakuntzarako, sarri gurekin irteerak antolatu zituen teknika hobetzeko helburuaz. Larran gure ondoan izan zen hegoaldera jo genuenean, B3, BU49 eta BU56 bezalako leizeak topatu ziren urte horietan. 1979an, buru-belarri lotu zen Aralarren XIV. jardunaldien antolakuntzan, gurekin astebururo hainbat zona arakatuz leizeen bila.

Jesús gure aldean oso heldua bazen ere (urte horietan 35 urte inguru zituen), jakin izan zuen gu irabazten eta motibatzen. Sarri, Lizarratik bere propano bidez 131 Seatekin Iruñeraino gure bila etortzen zen, gurekin mendian ibili eta azkenik, Iruñera ekartzen, sekula pezetarik eskatu gabe. Ez ziren izan gutxi Zunbeltzen ala Lekunberrin ordaindutako otorduak, ezta oparitutako materialak ere.

Halere, harremana errotik moztu zen, bera Nafarroatik kanpo lanera eta bizitzera joan zenean eta espeleologia egiteari utzi zuenean. Jubilatutakoan, Lizarrara itzuli zen eta harreman txikia izan dugu berarekin, heriotzak moztu duen arte. Esker mila zure eskuzabaltasunarengatik!


Adiós a un amigo. Jesús López

El pasado 8 de noviembre falleció en Estella-Lizarra nuestro amigo Jesús López. Jesús fue un gran trabajador que supo vincular en Navarra a los espeleólogos del primer momento con las siguientes generaciones. El se inició en la espeleología muy joven en el equipo del IPV en Estella-Lizarra, de la mano de su primo Julián Larunbe, pionero de la espeleología en Navarra. Tras dar sus primeros pasos en las simas de Urbasa y Andia, participó en las expediciones de Larra en los últimos años 60 y principios de los 70. Así, participó en la exploración de los ríos superiores en el sistema de la Piedra de San Martín y en su momento puntera exploración de la sima de Basaburuko, la mayor profundidad del mundo en aquel momento. Cuando el IPV pamplonés decayó, supo atraer a gente joven y continuar las campañas de Larra. Así, comenzaron a investigar las simas del sistema San Jorge, entre ellas las FR3 y AN3, que fueron las primeras en llegar hasta los ríos.

En 1977, Jesús se acercó a nuestro grupo porque para la campaña de Larra había escasez de gente, ya que los jóvenes de Estella-Lizarra estaban en la mili. Con gran generosidad, nos enseñó técnicas sobre cuerda, organizando entrenamientos los fines de semana de primavera en las paredes de Etxauri y en varias simas de Andia y Urbasa. En verano nos llevó a la sima AN3, que para nosotros fue el bautizo de Larra y que nos llevó de ser un pequeño grupo de aficionados al mundo de las grandes exploraciones. Durante los dos años siguientes tuvimos una relación muy profunda con él en todo lo relacionado con la formación del grupo: a menudo con el objetivo de mejorar nuestra técnica, organizó salidas con nosotros. Cuando en Larra dirigimos las exploraciones hacia el sur, estuvo a nuestro lado, cuando encontramos simas como B3, BU49 y BU56. En 1979 se volcó en la organización de las XIV Jornadas de Aralar, explorando con nosotros diferentes zonas cada fin de semana en busca de cuevas y simas.

A pesar de que Jesús era muy maduro con respecto a nosotros (en esos años rondaba los 35), supo ganarnos y motivarnos. A menudo venía a buscarnos desde Estella-Lizarra con su con su Seat 131 de propano hasta Pamplona, andando con nosotros por el monte y trayéndonos finalmente de vuelta a Pamplona, sin pedir nunca una peseta. No fueron pocas las comidas pagadas en Zunbeltz o Lekunberri, ni tampoco los materiales regalados por él.

Sin embargo, la relación se cortó de raíz, cuando él se fue a trabajar y a vivir fuera de Navarra y dejó de hacer espeleología. Una vez jubilado, volvió a Estella-Lizarra y hemos tenido una pequeña relación con él, hasta que la muerte lo ha cortado. ¡Gracias, Jesús, por tu generosidad!

Hitzaldia Mutrikun

Azaroak 6. Mutrikun hitzaldia dugu: «Larrako karsta, lur azpiko paradisua». Bitor Abendañok albiste freskoak (3º) ekarriko dizkigu, Larran darabiltzagun esplorazioak nola dauden ikus dezazuen. Plazer baduzue, han ikusiko gara!

Lurzorua Monitorizatzeko Legea, aurrera

0

«2025eko urriaren 23an, Europar Batasuneko legegileek, herritarrok eskatutakoari jaramon eginez, Lurzorua Monitorizatzeko Legea izapidetu dute. Hau hitzarmen historikoa dela esan daiteke, Europar Batasunean lurzoruaren babeserako sinatzen den lehena baita, hilabete askotako negoziaketen ostean datorrena. Erakunde medioanbientalisten iritziz, onartu den azken testua motz geratu da zenbait puntutan; halere, mugarri garrantzitsua da Europako lurzoruen degradazio kritikoari aurre egiteko. Dena den, lege honen balioa bere inplantazio graduarekin lotua egongo da«. Hitz hauek European Environmental Bureau erakundearenak dira; EEB Europako GKE medioanbientalista nagusia da, eta espeleologoak ordezkatzen gaitu, Europako Espeleologia Federazioa (FSE) bere kontseilu nagusiko kide den neurrian. EEBk lan handia egiten du Bruselako Parlamentuan non, dakizuen bezala, espeleologooi eragiten diguten lege eta araudien inguruko erabaki asko hartzen diren.

Lurzorua Monitorizatzeko Legea aurrera ateratzea konplexua izan da, nekazaritzako lobby industrialak ahalegin guztiak eta bi egin dituelako lege horren tramitazioa oztopatzeko. Presio-talde hauek soldatapeko eta lanaldi osoko agenteak dituzte haien interesen alde egiteko, eta garrantzitsua da herritarrok presio horri aurre egitea. Ikusten duzuenez, egin egin daiteke.

Kasu honetan, EEBk gaiarekin lotutako 51 erakunderen atxikimenduak bildu ditu, eta adierazpen hori izan da Europako Parlamentuko kide guztiei banan-banan bidali zaiena. 51 sinadura hauetatik, 7 espeleologia elkarteenak izan dira:

  • Fédération Spéléologique Européenne
  • Hellenic Institute of Speleological Research
  • Basque Speleologists’ Union (geu, alegia)
  • German Speleological Federation
  • Romanian Speleological Federation
  • Italian Speleological Society
  • European Cave Protection Commission

FSEren Haitzuloen Babeserako Komisioaren (ECPC) batzordearen lehendakari den Jean-Claude Thiesen arabera, espeleologia elkarteok ekimen honetan izan dugun presentzia hau ezohikoa da, pozgarria eta nabarmendu beharrekoa.

EEBren webgunean duzue bai adierazpena, baita legearen izapidetzearen kontura argitaratutako albistea ere.

Txikiak gara baina, bistan denez, denok batera gauza handiak egin ditzakegu.

Ezohiko saria

2025eko urriaren 17an Euskal Mendizale Federazioaren Urteko Gala ospatu da, non besteak beste Pyrenaica aldizkariaren sariak eman diren. Mendi kazetaritzaren munduan ez da ohikoa espeleologiari buruzko artikulu bat saritzea, baina oraingoan horixe gertatu da: Josu Granjak (ZETA/ADES) lehen saria irabazi baitu, «La sima Leunbe y el Maelstrom vasco» artikuluarengatik. Zorionak Josu, eta eskerrik asko espeleologiari ikusgarritasuna emateagatik!

José Manuel Pérez de Onraita (1956-2025)

0

Ustekabean, eta oso bizkor, Txemón laguna joan zaigu gaurko egunez. 1989an Arabako Espeleologi Taldean (GEA-AET) sartu zen, eta 2012tik hona Zarama Espeleo Taldean jarraitu zuen. Ez ahazteko moduko gizona. Lurra arin bekizu!

Larra 2024 (bilana)

Larran 2024 urtean eginiko lanen memoria argitaratu berri dugu. Hor duzue aurreko kanpainan gertatutako guztia (Karaitza 32 zenbakian irakurgai duzuena horren laburpena delarik). Horrela, txosten hau aurretik argitaratu ditugun beste dokumentuei gehitu diezaiokegu, alegia:

  • Irudi bilduma hemen.
  • Memoriaren aurrerapena hemen.
  • GIS proiektua eta egindako lanen 3D enkajea hemen.

Karaitza 32 (2024)

Aspaldi, berotegi-efektuak eragindako beroketak karst-ean dituen ondorioak ikusten ari dira. Horretarako, aski da Karaitzaren orrialdeetako artikulu batzuk berrikustea (ikus, besteak beste, 3., 11., 19. eta 27. zenbakiak); horietan, adierazten da fenomeno horrek karst alpetarrari nola eragiten dion. Orain, Laurent Richardek karstari modu orokorragoan eragingo dioten aldaketak aurreratu dizkigu. Zoritxarrez, denbora-kontua baino ez da, eta laster, espeleologook ikusiko dugu.

Faktore antropikoek karsta alda dezaketen beste modu gaitzat hartuta, Zarama taldeko kideek artikulu bat ekarri digute, non adierazten baitute Langraiz Okako harrobiko erauzketa- jarduerak eragina duela bai endokarstaren osotasunean, bai balio estrategikoa duen akuifero baten baliabide hidrologikoetan.

Beste behin ere, miaketa espeleologikoak errealitate saihestezin baten lekuko pribilegiatu bihurtzen gaitu: giza jarduera batzuek kalte konponezinak eragin ditzakete. Hori erakustea funtsezkoa da, erabaki egokiak hartu behar dituenak arazoen gaineko ezagutzarekin eta erantzukizunarekin egin dezan.

Beste artikulu batean, Eliseo Belzuncek Ondarreko leizea eta Osinberdeko iturburua lotzeko kronika eskaintzen digu (Otxola taldeak Gipuzkoako Aralarren egina). Eliseok kontatzen digunak argi ikusarazten du berea bezalako jarduera bat arrakastaz amaitzeko behar diren ahaleginak gure baitan egon daitezkeela, beste zerbaiten mendean baino.

Bestalde, BU-56/A-60 sistemako urteko jardueren aipamenak leku finko bat irabazi du Karaitzako orrialdeetan; baina ohikoa izanagatik ere, ez du galdu bere garrantzia, izan ere, Larran, Pirinioko sistema handi horretan, euskal espeleologiak aukera ematen du talde bakoitzaren bakarkako aukerak gainditzeko, benetan apartekoa den jarduera batean parte hartuz, interklub batean gehituta.

Aldizkariko ohiko atal finkoei eutsiz, lehenik eta behin Rubén Gómez Iparraldeko espeleologoa elkarrizketatu genuen, Larrako espeleologiako beteranoa eta espeleo-laguntzako aitzindaria.

Amaitzeko, honako atalak daude: taldeek eta batzordeek beren urteko jarduerei buruz egiten duten laburpena, Espainiako estatuan 2024an izandako gorabeherei/istripuei buruzko txostena eta «Espeleozientzia Euskal Herrian», horiek guztiak lurpean gertatutakoaren panoramika eskaintzeko asmoz.

PDFa hemen eskuragarri

El calentamiento provocado por el efecto invernadero lleva tiempo dejando ver sus efectos en el karst, tal y como se ha reflejado anteriormente en las páginas de Karaitza (ver entre otros los números: 3, 11, 19 y 27) con artículos en los que se reflejaba de alguna manera cómo este fenómeno estaba afectando ya al karst alpino; ahora Laurent Richard nos anticipa cambios que afectarán al karst de forma más general. Por desgracia solo es cuestión de tiempo y los espeleólogos pronto lo veremos.

Siguiendo con otra de las maneras en las que factores antrópicos pueden alterar el karst, los compañeros del Zarama nos traen un artículo donde señalan que la actividad extractiva en la cantera de Nanclares de Oca está afectando tanto a la integridad del endokarst como a los recursos hidrológicos de un acuífero con valor estratégico.

Una vez más la exploración espeleológica nos hace ser testigos privilegiados de una realidad insoslayable: hay actividades humanas que causan daños que pueden llegar a ser irreparables. Contarlo es fundamental para que quien haya de tomar las decisiones pertinentes lo haga con el conocimiento y la responsabilidad inherentes al caso.

En otro artículo Eliseo Belzunce nos ofrece su crónica de lo que fue la unión de la sima de Ondarre con el nacimiento de Osinberde, llevada a cabo por el grupo Otxola en el Aralar guipuzcoano. El esfuerzo que se cobra una actividad como la que Eliseo nos relata nos hace ver que las posibilidades de culminarla puede depender más de nosotros mismos que de otra cosa.

Por otra parte la reseña de las actividades anuales en el sistema BU-56/A-60 se ha ganado un lugar fijo en las páginas de Karaitza, aunque no por habitual pierde su relevancia. En ese sistema del pirenaico macizo de Larra la espeleología vasco-navarra está teniendo la oportunidad de trascender las opciones de cada grupo, sumándose a un interclub que hace posible abordar una actividad que es realmente extraordinaria.

Manteniendo los habituales apartados fijos en la revista, tenemos primero una entrevista al espeleólogo de Iparralde Rubén Gómez, veterano de la espeleología en Larra y pionero del espeleo-socorro.

Le siguen el resumen que los distintos grupos y comisiones hacen de sus actividades anuales, el informe sobre los incidentes/ accidentes acaecidos en el estado español durante el 2024 y el apartado «Espeleociencia en Euskal Herria», que ofrecen una panorámica de lo acontecido bajo tierra.

Fermin Leizaola Calvo (1943-2025)

0

Ekainaren 16an hil da Fermin Leizaola, 60. hamarkadan Aranzadi Zientzia Elkarteko speleo sailaren bultzatzaile nagusia izan zena.

Askotan gertatzen da gaztetako harpe-ikerlaritza urteak ezkutuan gelditzen direla, batez ere gerora eginiko ibilbidea nabarmena denean: horixe da Leizaolaren kasua, 50 urte baino gehiago egin baititu etnografia arloan ikertzen, horregatik oso ezaguna bihurtzeraino. Geuri dagokigu espeleologo bezala eginikoak gogoratzea.

Izan ere, «Mintxo» gaztea 1958 urtean Aranzadira hurbildu zenean, espeleologia egiteko izan zen. Baina ordurako, lehen belaunaldiko espeleologo gehienak erretiratuak zeuden. Horren aurrean, 1961ean deialdi zabala egin zuen probintziako mendizaleen artean, eta Aranzadiko Espeleologia Saila berpiztu zuen. Gipuzkoako katalogo lanari berrekin zieten, espeleologia zientifikoaren aldeko apustu argiarekin. Ez hori bakarrik: Felix Ruiz de Arkauterekin batera -Aranzadiko lehen belaunalditik martxan zirauen bakarra- Larrako espedizioetan parte hartu zuen. Hain zuzen ere, 1964an San Martin Harriko sisteman munduko sakonera errekorra hautsi zenean, Fermin puntako taldean zegoen.

2018 urtean kontatu zigunez, koba eta leizeei buruz informatzen zieten baserritar eta artzainekin liluratuta, Fermin bere benetako bokazioarekin konturatu zen: desagertzen ari zen bizimodu hura jasotzea, haien lekukotasunak bilduz. Ordutik hona horixe izan da bere jarduera nagusia –nahiz eta kobazulo ikerketa ez duen sekula guztiz utzi-, eta ondo merezitako ospearen oinarria. Eskerrikasko Fermin, urte labur baina intentsu haiek gurekin partekatzeagatik.